Image

Coleg Sir Gâr yn cyflwyno Prosiect Gwaredu Scab i helpu reoli nifer yr achosion o’r Clafr mewn diadelloedd defaid ledled Cymru.

Ers lansio’r rhaglen Gwaredu Scab a ariennir gan Lywodraeth Cymru ym mis Mai 2023, mae’r rhaglen wedi derbyn nifer uchel o ymholiadau, ac mae gwiddon byw wedi’u canfod yn barhaus ers cychwyn y prosiect. Mae dipio yn cael eu trefnu ar unwaith pan fydd diagnosis positif wedi’i gadarnhau a’r defaid yn cael eu trin pan fydd y tywydd yn caniatáu ac argaeledd gan y dipwyr.

Mae un pentref ger Llandrindod ym Mhowys wedi elwa wrth fod yn rhan o raglen Gwaredu Scab.

O fewn yr ardal hon mae 4 fferm mynegai a 6 fferm mewn cyswllt wedi elwa o raglen Gwaredu Scab. Gyda chyfartaledd o bron i 1600 o bennau ym mhob diadell, o’i gymharu â chyfartaledd o 673 yn niadelloedd Cymru yn 2021 (HCC, 2023) mae hwn yn rhanbarth lle mae diadelloedd mawr wedi’u lleoli. Yn hanesyddol roedd gan nifer o’r ffermydd weithdrefnau trin yn eu lle; fodd bynnag, nid oedd rhai arfer dipio ac felly gyda chymorth Gwaredu Scab maent wedi cael y cyfle i waredu clafr o’r clwstwr hwn.

Er bod gan y ffermydd sydd mewn cyswllt yr opsiwn i brofi gwaed, roedd gan dros hanner ohonynt arwyddion clinigol clir a galluogodd iddynt fedru cael diagnosis drwy ddarganfod gwiddon byw. Yn hanesyddol roedd gan nifer o’r ffermydd weithdrefnau trin yn eu lle; fodd bynnag, nid oedd rhai arfer dipio ac felly gyda chymorth Gwaredu Scab maent wedi cael y cyfle i waredu clafr o’r clwstwr hwn. Nod y dull clwstwr hwn yw clirio rhanbarthau cyfan a lleihau’r risg o ail-heintio, sef un o brif amcanion y prosiect.

Y Swyddog Technegol oedd yn gweithio yn yr ardal oedd Prys Lewis. Nododd Prys fod cryfder y rhaglen wedi’i amlygu wrth i bob fferm cael ei dipio o fewn amserlen dynn gyda’r holl gymdogion yn cydweithio i gael gwared ar y clafr o fewn yr ardal. Wrth ystyried nifer y ffermydd a oedd yn dangos symptomau clinigol, roedd problem amlwg yn yr ardal hon.

Bu dau dipiwr cytundebol yn gweithio o fewn yr ardal sef Aled Preece ac Alex Shikov. Yn hanesyddol, roedd gan Aled Preece nifer o’r ffermydd fel cwsmeriaid, fodd bynnag oherwydd Gwaredu Scab mae mwy o ffermydd bellach wedi profi’r gwasanaeth dipio symudol am y tro cyntaf, a’r gobaith yw y byddant nawr yn parhau â’r arfer da hwn fel triniaeth neu reolaeth ataliol o’r clafr.

Roedd y ffermydd yn yr ardal wedi’u rhannu rhwng practis milfeddygol Ddole Road a Hafren.

Mae’r rhaglen hon yn dangos sut y mae cyd-weithio a chyfraniadau milfeddygon, ffermwyr a thîm Gwaredu Scab gyda chymorth ariannol Llywodraeth Cymru yn medru gwneud gwahaniaeth sylweddol a symud tuag at ddiadell ddefaid cenedlaethol sy’n rhydd o’r clafr yng Nghymru.

HCC. 2023. Industry Statistics. Hybu Cig Cymru. Available from: https://meatpromotion.wales/en/industry-statistics